Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem Tazminatı Nedir? | İzmir İş Hukuku Avukatı

Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi kapsamında düzenlenmiş, işçinin hizmet süresi boyunca işverene bağlı olarak çalışmasının karşılığında ve belirli şartlar altında iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte işveren tarafından ödenmesi gereken bir işçilik alacağıdır.

Kanunen belirlenen şartların gerçekleşmesi hâlinde işçi, kıdem tazminatına hak kazanır. Kıdem tazminatı, işçinin yıllar süren emeğinin karşılığı niteliğinde olup, yasal güvence altında bir haktır. Bu hakka ilişkin taleplerin doğru şekilde değerlendirilmesi, süresinde ve eksiksiz şekilde ileri sürülmesi, işçi bakımından büyük önem taşır.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

• İş Kanunu’na tabi olarak çalışmak,
• Aynı işveren nezdinde en az bir yıl süreyle çalışmış olmak,
• İş sözleşmesinin;
  • İşveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedilmesi (4857 sayılı Kanun m.25/II dışı),
  • İşçi tarafından haklı nedenle feshedilmesi (m.24),
  • İşçinin askerlik hizmeti sebebiyle işten ayrılması,
  • Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması,
  • İşçinin emeklilik, yaş dışındaki şartları sağlaması ya da SGK’dan yazı alarak ayrılması,
  • İşçinin ölümü nedeniyle sona ermesi.

Bu haller dışında, örneğin işçinin istifa etmesi ya da işverenin haklı nedenle feshi durumlarında kural olarak kıdem tazminatına hak kazanılamaz.

Kıdem Tazminatı Hesaplaması

Kıdem tazminatı, işçinin hizmet süresi ve işçinin fesih tarihi itibarıyla geçerli olan son giydirilmiş brüt ücret esas alınarak hesaplanmaktadır. İşçinin giydirilmiş ücreti hesaplanırken yol yardımı, yemek yardımı vb. tüm ayni veya nakdi süreklilik arz eden sosyal yardımların dikkate alınması gerekir.

Ancak hesaplamada dikkate alınması gereken birçok teknik unsur (örneğin kıdem tazminatı tavanı, yan haklar, süre hesaplaması, faiz uygulaması vs.) bulunduğundan, bu konuda profesyonel destek alınması önem arz etmektedir.

Tarafınıza ait kıdem tazminatı tutarının doğru ve güncel mevzuata uygun şekilde hesaplanması için hukuk büromuzdan danışmanlık alabilirsiniz.

Kıdem Tazminatı Tavanı Nedir?

Kıdem tazminatının hesaplanmasında esas alınacak en yüksek brüt ücret, her yıl (veya altı ayda bir) Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen kıdem tazminatı tavanı ile sınırlıdır.

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, işçiye ödenecek kıdem tazminatı, işçinin her tam yıl için aldığı 30 günlük brüt ücret esas alınarak hesaplanır. Ancak bu ücret, kıdem tazminatı tavanını aşamaz.

Tavan uygulaması, özellikle yüksek ücretli çalışanlar için oldukça önemlidir. Brüt aylık ücreti tavanı aşan bir işçiye, yalnızca tavan tutarı kadar kıdem tazminatı ödenebilir.

Kıdem tazminatı tavanı, memur maaş katsayısına göre hesaplanır ve genellikle Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez güncellenir.

Yıllar İtibariyle Kıdem Tazminatı Tavanı Tutarları

Kıdem Tazminatının Ödenme Zamanı ve Gecikme Faizi

İş sözleşmesinin yukarıda belirtilen şekillerde sona ermesiyle birlikte, kıdem tazminatının işverence derhal ve eksiksiz şekilde ödenmesi gerekmektedir.

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinin son fıkrası uyarınca:

“Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hâkim, gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.”

Bu düzenleme gereği, işveren tarafından kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi hâlinde işçi, yalnızca alacak için değil, aynı zamanda mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden gecikme faizi talebinde de bulunabilir.

Zamanaşımı Süresi

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, kıdem tazminatına ilişkin alacaklar için zamanaşımı süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Bu süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Süresi içinde ileri sürülmeyen alacak talepleri zamanaşımına uğrar.

Arabuluculuğa Başvurmak Zorunlu Mudur?

Kıdem tazminatına ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulması gerekmektedir. Taraflar arabuluculuk sürecinde anlaşamazsa, işçi iş mahkemesinde dava açabilir. Yargılama sonucunda mahkeme, şartların oluşması hâlinde kıdem tazminatı ve varsa gecikme faizi ödenmesine hükmeder.

Kıdem tazminatına ilişkin hak kazanıp kazanmadığınız, alacağınızın hesaplanması, zamanaşımı riski, faiz oranları ve dava, arabuluculuk süreçleri gibi tüm hukuki detaylar için büromuzdan danışmanlık hizmeti alabilirsiniz.

Konuya ilişkin hukuki danışmanlık almak için uzman ekibimiz ile iletişime geçebilirsiniz.

İş Hukuku Kapsamında Hazırladığımız Diğer Çalışmalarımız;

İzmir İş Avukatı

Adres: Nergis Mahallesi Girne Bulvarı No: 83 K:2 D:2 Karşıyaka İzmir

E-posta: info@efeshukuk.com

Telefon: +90 534 415 52 56